Do nauki potrzebujesz:

spokojnego miejsca, w którym nikt Ci nie będzie przeszkadzał. Nie masz go? Spróbuj je sobie z pomocą rodziców zorganizować. Zobaczysz, że łatwiej będzie Ci uczyć się na całego - to znaczy, że będziesz potrzebował mniej czasu na naukę i mniej wysiłku, a to, czego się nauczysz, lepiej będziesz pamiętał.

Trudno Ci:

 - dobrze odrabiać lekcje, gdy wokół stołu krąży młodsze rodzeństwo i próbuje wciągnąć cię do swojej zabawy,

 - się uczyć, kiedy nad uchem śpiewa Britney Spears (chociażby tylko przez radio), albo kiedy w tym samym pokoju włączony jest telewizor,

 - uczyć się, kiedy co chwilę podbiegasz do okna, by sprawdzić, czy na podwórzu zebrali się już koledzy, z którymi umówiłeś się na piątą lub gdy co chwilę podbiegasz do komputera, żeby prowadzić rozmowę na gg.

Chcesz się dobrze i szybko nauczyć się tego, co masz zadane na jutro .

A więc - taktyka:

1. Sprzątnij ze stołu wszystko, co nie jest potrzebne do odrabiania lekcji. Inaczej zamiast do podręcznika będziesz miał ochotę zajrzeć do leżącej na stole, gazety, klasera znaczków, albo komiksu.
    

2. Skończ jedną robotę, zanim rozpoczniesz drugą. Jeżeli uczysz się historii, nie szukaj natchnienia do tego w matematyce. Jeżeli znudził ci się angielski, nie sięgaj po przyrodę. Taka nauka to marnowanie czasu. Wpierw jedno, potem drugie.
    

3. Ważne jest, abyś rozumiał to, czego się uczysz. Jeżeli uważałeś w szkole, nie powinieneś mieć specjalnych trudności. Gdybyś Jednak czegoś nie rozumiał, poproś o pomoc rodziców czy starsze rodzeństwo, zajrzyj raz jeszcze głębiej do podręcznika. Jedno jest pewne, czego nie rozumiesz, tego się też naprawdę nie nauczysz.
    

4. Przy zadaniach „na pamięć" np. wiersz, dobrze jest wyuczony już tekst powtórzyć sobie jeszcze raz - spokojnie i powoli – tuż przed zaśnięciem. To, czegoś się nauczył, świetnie ułoży się przez noc w twojej głowie.
    

5. Jeżeli czujesz się „wypompowany", albo boli cię głowa (oczywiście od pracy, nie od lenistwa), to trzeba wstać na chwilę od stołu, zrobić kilka głębokich oddechów, położyć się na chwilę na tapczanie (ale nie z sensacyjną książką w ręku...). Jednym słowem trzeba zrobić przerwę, odpoczynek. To nie będzie czas stracony, bo po nim pójdzie nauka lepiej.
    

6. Kiedy jest najlepszy czas do uczenia? Na pewno nie o ósmej i dziewiątej wieczorem. Normalnie najkorzystniej jest siadać do nauki wcześnie po południu. Ale nie zaraz po obiedzie. W czasie kiedy twój żołądek zajęty jest trawieniem dobrego obiadu, twoja głowa niewiele wymyśli. Każdy człowiek ma też zwykle nieco inny rytm życia, każdemu więc odpowiadają nieco inne godziny nauki. Staraj się znaleźć te najlepsze dla ciebie godziny. Kiedy je znalazłeś, nie rób już nowych prób, tylko trzymaj się twardo ustalonego porządku.
    

7. Są też różne typy uczących się. Są uczniowie, którzy lepiej pamiętają to, co na własne oczy zobaczyli. A więc i to, co kilka razy powoli przeczytali. Są uczniowie, którzy lepiej pamiętają to, co słyszeli. „Słuchowcy" uczą się wydajniej, kiedy czytają sobie głośno to, czego się uczą. Wzrokowcy - jeżeli to, czego się uczą, starają sobie wyobrazić, albo utrwalić wzrokowo. Uczysz się np. daty pierwszego rozbioru Polski: 1772. Wypisz sobie tę datę dużymi cyframi na kawałku papieru i „sfotografuj" ją oczyma. To znaczy przypatruj się jej tak długo i uważnie, żebyś nawet zamknąwszy oczy tę datę „widział".
    

8. Podziel sobie rozumnie swoje obowiązki. Nie czekaj z odrabianiem zadań na ten wieczór, po którym nastąpi dzień z 6 lekcjami i to „bitymi". Wieczór przed takim dniem będzie wtedy na pewno mało atrakcyjny. Obawiam się nawet, że dojdzie w nim do jakiejś domowej burzy z piorunami, które spadną na ciebie. A więc zasada: jak tylko można, odrabiać zadania na bieżąco, w ten sam dzień, w którym są zadane.
    

9. I jeszcze jedno: jeżeli sądzisz, że nauczyłeś się już jakiegoś wiersza czy rozdziału z podręcznika, to nie bądź bezgranicznie zadowolony z siebie i nie spocznij od razu na laurach. Także takie „nauczone" już rzeczy dobrze jest jeszcze raz i drugi gruntownie powtórzyć. Pamiętaj też: to, że się uczyłeś, nie znaczy jeszcze, że się już nauczyłeś.

Wypróbuj tych 9 dobrych rad. Porozmawiaj o nich z rodzicami. Bo te rady mogą ci pomóc nauczyć się wielkiej sztuki uczenia się.

Powodzenia!

Bądź wytrwały.

Nie poddawaj się.

 nasz trud wychowawczy – jutro ojczystego kraju

„Zawsze takie Rzeczpospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie”.

u dziecka i młodzieńca

Wychowanie osobowości zaczyna się u dziecka już od lat najwcześniejszych. Niewątpliwie jedno z pierwszych pojęć, jakie dziecko w sobie wytwarza na długo, zanim zacznie mówić, to pojęcie ogólne dobra i zła. Ale cała praca wychowawcza w pierwszych latach dzieciństwa winna być skierowana do momentu decydującego, jaki zachodzi gdzieś między szóstym, siódmym rokiem życia. Ten moment przełomowy to decyzja, jaką wówczas podejmuje dziecko co do dalszego swego życia. Św. Tomasz pisze o tym pierwszym momencie przebudzenia się świadomości, iż dziecko wówczas decyduje, czy będzie czynić dobro czy zło. Decyzja ta wpływa na całe życie, nieustannie bowiem człowiek powraca do pierwszych postanowień. Otóż ta decyzja, którą trudno wyśledzić i trudno ustalić, ale która niemniej zachodzi w okresie około szóstego, siódmego roku życia, winna być celem całej poprzedniej pracy. A więc należy uczyć dziecko odróżniania dobra i zła, oraz czynienia dobra. Można tu wybrać dwie drogi: albo tresurę, albo pracę nad osobowością. Praca nad osobowością polega na tym, iż dziecku w każdej sprawie tłumaczy się, dlaczego winno czynić dobrze, a unikać zła. Kary mogą być stosowane i muszą czasem być koniecznością, nawet kary fizyczne (no właśnie ta kara?), ale ciężar wychowania spoczywać powinien na wyrobieniu sądu intelektu o dobrem i złem i skłanianiu perswazją woli do czynienia dobrze. Wówczas można liczyć, iż w chwili przebudzenia się świadomości decyzja wypadnie na korzyść dobra.

Wychowanie dziewcząt

Wychowanie dziewcząt opierać się musi na innych zasadach. Psychologia ich rozwoju jest o wiele mniej znana, niż psychologia rozwoju chłopców, stąd zasady

wychowania oraz wnioski są i o wiele mniej pewne, i bardziej ogólnikowe. Na ogół można przypuszczać z wielkim prawdopodobieństwem, że do lat 6 chłopcy i dziewczęta nie różnią się szczególniej w rozwoju, oraz że i u dziewcząt w okresie roku 6 - 7 następuje przebudzenie świadomości moralnej czynów. Ale później okres dzieciństwa jest bardzo krótki: już w wieku około lat 10 zaczyna się ważny okres przedpokwitania, trwający około dwu lat.  Wyraża się on na zewnątrz silnym rozwojem fizycznym, rozrostem samopoczucia, poczucia godności  własnej i honoru. Przyrost energii znajduje swój wyraz w pragnieniu służby społeczeństwu, o wiele konkretniej skierowanym, niż u chłopców. Jest to okres przyjaźni i solidarności klasowej. Jeżeli u  chłopców wyraża się rozwój charakteru przez kult bohaterstwa, to u dziewcząt posiada on cechy kultu poświęcenia. Jest to różnica, którą należy docenić i w wychowaniu uwzględnić. Okres przedpokwitania stanowi przygotowanie do następnego - okresu przełomu. Wychowanie winno szczególnie kłaść nacisk na ów rozwój poczucia honoru, który może być dźwignią dalszego życia i stanowi jedną z najważniejszych cech charakteru. Zrozumienie dla wartości poświęcenia musi być ugruntowane już w tym okresie. Miłość bowiem, która nie jest hedonistyczną (widząca w przeżywaniu

 przyjemności - cel życia ludzkiego), musi być ofiarną. Zaszczepienie się  hedonizmu u dziewcząt, choćby tylko w formie pragnień, działa o wiele bardziej  destrukcyjnie, niż u mężczyzn. Umysł męski skierowany bardziej jest do rozważań abstrakcyjnych i abstrakcyjne wnioski z rozumowań mogą wpływać na tok postępowania i zmieniać linię życiową. Natomiast umysł kobiecy, skierowany raczej do zagadnień szczegółowych, o praktycznym zacięciu, nie znajduje w swych zainteresowaniach punktu oparcia przeciw żądzy użycia, skoro tylko raz uznał ją za dobrą i dopuszczalną. Hedonistyczne nastawienie umysłu jest u kobiety o wiele trudniejsze do przełamania, niż u mężczyzny. Stąd waga idealizmu w okresie przedpokwitania. Okres pokwitania wyraża się w psychicznym załamaniu, idącym w parze z fizycznym osłabieniem, w osłabieniu wiary w siebie, w pesymizmie, przyćmieniu zdolności umysłowych. U chłopców reakcją jest rozgoryczenie i nieufność do wszystkich, u dziewcząt przygnębienie. Z tego zapewne źródła rodzi się niezwykle silna religijność okresu pokwitania. której znaczenia doraźnego nie można nie doceniać, ale też nie można na niej budować zbyt wielkich nadziei na przyszłość. Jest to zjawisko, występujące jako skutek wewnętrznych przełomów. W tym też czasie następuje wyraźne przebudzenie osobowości, jak należy mniemać, aczkolwiek nie jest zbadane, czy to przebudzenie wyraźnej świadomości i własnej odrębności występuje w podobnych formach, jak u chłopców. Skutkiem tego przebudzenia jest krytycyzm wobec całego otoczenia i wszystkiego, co zostaje narzucone, jednak też często złośliwość. Równocześnie następuje rozbicie grupy, jaką stanowi klasa, na małe grupki przyjaciółek, i które mają swe sekrety. Te grupki pielęgnują w tajemnicy ideały, i to ideały poświęceń, albo udzielają sobie wiadomości o życiu seksualnym. O ile u chłopców należy wychowanie charakteru w okresie pokwitania opierać na kulcie heroizmu, jako formie męstwa, o tyle u dziewcząt należy pogłębiać dążenia do poświęceń, jako innej jego formy. Jest to okres, gdy istnieją też

ideały żywe, prawie zawsze osoby konkretne, i to bardzo często kobiety. Takie uwielbienia mają znaczenie wychowawcze bardzo znaczne, zarówno w kierunku dodatnim, jak ujemnym. Na ogół można powiedzieć, iż w tym okresie, podobnie jak i u chłopców, należy dążyć do wyrobienia charakteru, aczkolwiek innymi drogami i w oparciu o inne założenia. Okres ten trwa około dwu lat, ale w klasie przedłuża się, gdyż niektóre dziewczęta kończą go około 15 roku życia. Na ogół kończy się on około 14 - 15 roku życia, gdy właśnie u chłopców jest on w pełni rozwoju. Okres, następny, który można określić na lata 16 - 18, ma charakter podobny, jak u chłopców, jeżeli chodzi o ogólne uspokojenie. Jest to okres wielkiej pracowitości i pilności dziewcząt, zainteresowań intelektualnych, aczkolwiek idą one w odmiennym kierunku, niż u chłopców, u których zaznaczają się jeszcze silnie skutki okresu poprzedniego. Głównie zagadnienia etyczne i sprawy kobiece, a nie zagadnienia światopoglądowe znajdują oddźwięk wśród dziewcząt. Okres ten jest niezmiernie, jak się zdaje, ważny dla urobienia postawy wobec życia: postawa hedonistyczna nader łatwo zakorzenia się w psychice dziewcząt tego okresu, przy czym i rodzice nie zdają sobie z tego sprawy. Objawami zewnętrznymi są bunty przeciw zakazom, wybuchające sporadycznie, którym to buntom zwykle rodzice nie przypisują znaczenia, aczkolwiek są one objawami

 powstających stałych usposobień.  Zainteresowanie mężczyzną - rówieśnikiem, nader a rzadkie w okresie poprzednim, zaczyna się pojawiać w tym czasie, wywierając wpływ na kształtowanie się charakteru i całej osobowości, jednak nie jest to reguła. Praktyki religijne, jak i u chłopców, nie oznaczają jeszcze niczego pewnego: są one nader często wynikiem, jak i w okresie przedpokwitania, tylko przyzwyczajenia, obyczaju, uczuciowości. Zdaje się, iż przejście do rozumowego ich traktowania prowadzi u dziewcząt przez zagadnienia etyczne i wyrobienie poczucia godności osobistej. Decydującym natomiast jest okres następny, przynajmniej u młodzieży żeńskiej, która udaje się na dalsze studia. Tu wiek 18 - 20 lat, odpowiadający pierwszemu rokowi studiów, jest okresem wyboru drogi życia. Ta droga jest już częściowo nakreślona przez lata poprzednie, ale decyzja zwykle zapada w tym czasie, wyjątkowo przedłużając się do początków drugiego roku swobody. Wielką rolę odgrywa tu mężczyzna, który potrafi swoim wpływem zmienić radykalnie cały dotychczasowy, przynajmniej pozornie ukształtowany, rozwój. I W okresie późniejszym potrzebne są wielkie przełomy, jeśli i nastąpić ma zmiana koncepcji życiowej kobiety. Zdaje się, iż zachodzą one rzadko. W latach nieco późniejszych (21 - 22 lata) decyduje się stosunek do religii: albo odpada ona lub staje się konwenansem, albo pogłębia się i zamienia na coś, co istotnie zespolone jest z osobowością. Zdaje się więc na podstawie tych bardzo niekompletnych obserwacji i niezbyt pewnych wniosków, iż dla rozwoju intelektualnego kobiety dwa okresy mają szczególne znaczenie: okres przedpokwitania, zaczynający się wcześnie i okres następny po pokwitaniu. Urobienie intelektualne obraca się głownie w okresie pierwszym w ramach służby społecznej, w drugim w ramach etyki i zagadnień kobiecych, także stosunku do obyczaju. Natomiast w wychowaniu charakteru podstawową rolę gra cnota męstwa, ujmowana raczej jako ofiarność i poświęcenie. Zagadnienie właściwego stosunku do życia dominuje w całym wychowaniu.

Przygotował: Andrzej Łaganowski

na podstawie artyk. K. Górskiego

Wychowanie jest pewnym przewidywaniem. Najważniejsze lata wychowania to lata wieku przedszkolnego i wczesnoszkolnego. Można powiedzieć, że pewność zagwarantowania sobie udanego życia zaczyna tracić swoją moc w tym wieku. Jedynie prawidłowo przebiegające dzieciństwo daje gwarancję zdrowia fizycznego i psychicznego dziecka. Abyśmy, więc nie byli zmuszeni do karania naszego dziecka w przyszłości, powinniśmy je już teraz otoczyć szczególną troską i miłością, porozmawiać z nim dzisiaj, by nie krzyczeć na nie jutro kiedy zacznie dorastać. Wychowanie jest jak nauka jazdy na rowerze. Nie nauczy jej ojciec, który biegnie za rowerem ani ten, który czyta instrukcje po fakcie, gdy dziecko leży już na ziemi. Dziecko, które po raz pierwszy siada na rower musi być podtrzymane. Sztuka wychowania polega, więc na tym, aby wiedzieć, w którym momencie uczynić pierwszą, a w którym kolejną rzecz.

Prawdziwy rodzic i wychowawca powinien wiedzieć, że:

Musimy, bowiem pamiętać, że ludzie rodzą się jedynie ludźmi. Natomiast dzieci rosną na nasze podobieństwo: kiedy widzą ludzi szczęśliwych także i one mają szansę być szczęśliwymi; kiedy wzrastają wśród ludzi przegranych, żyjących w niezgodzie z własnym sumieniem i one mogą czuć się przegrane. Tak, więc należy pamiętać, że wychowanie to przekazywanie tego, co moralnie piękne, to bycie autentycznym. Dobrym rodzicem i wychowawcą może być tylko ten, kto sam przeszedł już kawałek drogi lub przynajmniej stara się ją odnaleźć. Dlatego mówiąc najkrócej nie można udawać, że się wychowuje. ,,Wychowanie, więc polega na pozwoleniu człowiekowi stać się człowiekiem, na pokazaniu mu jak ,,być’’, a nie tylko jak ,,umieć’’ powiedział Jan Paweł II.